HAAKSBERGEN – Het Europese Schutterstreffen in 1996 is het toetje voor de Haaksbergsche Schutterij. Het jaarlijkse schuttersfeest diende dit weekeinde als voorgerecht Op het Scholtenhagenpark werd het smakelijk opgediend met ongeveer 1500 schutters, ruim 8000 toeschouwers en een oergezellige sfeer. Met de accommodatie, zo bleek, kunnen de Schutters ook in 1996 goed uit de voeten.

Maar voor het zover is, kreeg eerst Albert Ordelmans de kans om zijn schutterscapaciteiten te bewijzen. Hij schoot zaterdag om kwart over twaalf – precies volgens tijdschema – de houten vogel van de paal en was met die treffer zijn 118 concurrenten te slim af. In de stromende regen werd hij schutterskoning van Haaksbergen, koos zijn echtgenote Annie als koningin en Ria en Gerard Scharenborg als hofhouding. Bij het jeugdschieten knalde Mariël Westendorp het dier aan flarden. Ronald Lohman werd haar droomprins.

Het ’interne* feestje van de schutterij kreeg zondag een regionaal en internationaal vervolg met het federatieve concours voor de kring Achterhoek. Precies vijftien schutterijen marcheerden door het dorp, defileerden op het hoofd- veld van W Haaksbergen en zwaaiden met de vlaggen.

De kleurrijke uitdossingen van de 1500 schutters zorgen in 1996 ongetwijfeld voor veel kijkgenot.

Gestoken in smetteloze uniformen komen ze voorbij gemarcheerd met geweren en sabels strak over de schouders. Het talrijke publiek hoort van verre het tromgeroffel, getingel op de klokkenspelen en het snerpende fluitje van de commandant. Dat geluid zal over twee jaar nog veel helser klinken als er ruim 30.000 schutters door Haaksbergen paraderen.

JONGE ‘REGENT’ VERHEUGT ZICH AL OP EUROPESE TITELSTRIJD

‘Koning’ Mark Winters bezorgt de Schutterij een jeugdig elan

HAAKSBERGEN – De Haaksbergsche Schutterij heeft een nieuw, jeugdig elan. Steeds meer jongeren voelen zich aangetrokken tot het schuttersgebeuren en als klap op de vuurpijl liet de nog maar 26-jarige Mark Winters zich vorige week tot koning kronen. In zijn kielzog werd zijn vriendin Corrine Holtkamp tot koningin gebombardeerd, terwijl ook Joost Holtkamp en Cindy Jongsrna werden opgenomen in de hofhouding.

Met andere woorden: nog nooit is de Schutterij ‘geregeerd’ door zo’n jonge koning en dito vervolg. En heel toevallig past dat precies in de verenigingsfilosofie, zoals die vorig jaar na het Europees schutterstreffen, werd ontvouwd. Toen namelijk werd een werkgroep ingesteld met als taak ‘het schieten aantrekkelijker te maken voor jongeren’.

En raadt eens wie deel uitmaakt van die werkgroep? Juist, Mark Winters.

En dat niet alleen, want de 26-jarige Haaksbergenaar trad ook nog eens toe tot het bestuur van de Schutterij en de organisatie van de schuttersfeesten. En uitgerekend hij pakte de titel. Alhoewel, Winters is al wel lange tijd een fanatiek lid. „Sinds mijn achttiende ben ik bij de Schutterij betrokken”, zegt hij. „Het was een kameraad die me vroeg om mee te gaan schieten en ik moet zeggen, ik vond het hartstikke leuk. Met zes vrienden vormen we sindsdien een hechte vriendenclub. We doen aan alle wedstrijden mee, nemen er soms vrije dagen voor op. Ja, we zijn echt verslaafd aan het schieten, het is echt een fantastische sport.” Winters kan zich zijn eerste handelingen aan het schutters front nog goed herinneren. „In het begin droeg ik tijdens een schieten gewoon een spijkerbroek, een bloesje en daarover een stropdas. In de loop der tijd is dat allemaal een stuk professioneler geworden, op een gegeven moment koop je een echt schutterspak.” Niet alleen de outfit van Winters werd professioneler, ook zijn schietcapaciteiten. Dat bleek vorige week wel, op de Haaksbergse schuttersfeesten, toen hij het beslissende schot loste. De koning liet zich de huldeblijken graag welgevallen. Op de feestavond vertrok hij niet om een uur of twaalf, zoals de meeste koningen dat in het verleden deden, maar pas toen het licht aanging, „ik wilde er echt van genieten en dat is, met zoveel bekenden in de buurt, goed gelukt.” De grootste uitdaging moet échter nog komen. Want”, zo zegt hij, „als koning van Haaksbergen mag; ik volgend jaar meedoen aan het Europees Schutterstreffen in Krakow, in Polen. Dat lijkt me echt een fantastische happening.”

Koning der Haaksbergse schutterskoningen Albert Ordelmans: ‘Zolang het nog kan, ga ik door.’
Het is hem al drie keer gelukt om de vogel van de paal te schieten. Albert Ordelmans (77) uit Haaksbergen werd vorig jaar voor de derde keer gekroond als schutterskoning tijdens de Schuttersfeesten. En dat is uniek in de geschiedenis van de Haaksbergsche Schutterij.

“Tenminste voor zover we weten”, zegt de schutterskoning lachend. “De Schutterij bestaat sinds 1758. In de beginjaren is alles niet zo goed bijgehouden. Maar voor zover wij weten, ben ik de eerste.” In de tuin achter hun huis in Haaksbergen blikt hij samen met zijn vrouw Annie terug op zijn jaren bij de Schutterij. Op tafel ligt een stapel fotoboeken met foto’s van de zestig jaar dat Albert lid is van de vereniging. En daarin mogen de foto’s van de drie koningschappen natuurlijk niet ontbreken.

In het bloed
Albert geniet zichtbaar als hij over zijn belevenissen bij de Haaksbergse vereniging vertelt. “Een schitterende tijd.” ís zijn samenvatting van de afgelopen zestig jaar. Zestig jaar waarin hij niet alleen drie keer schutterskoning was, maar ook commandant, bevelvoerder, eerste bieleman, onderofficier en officier is geweest.

En hij is niet de enige van de familie die met het schutterij virus is besmet. Annie gaat al jaren trouw mee en ook hun beide zonen Norbert en Gerjan zijn lid van de Haaksbergsche Schutterij. “Het zit in ons bloed”, zegt de koning trots.

‘Halsoverkop naar Hengelo voor een jurk’
De eerste keer dat Albert de romp van de paal schoot, was in 1986. En daar had de familie niet op gerekend. “Voordat we ‘s avonds naar het feest konden, dat was toen nog niet in de tent zoals nu, moesten we eerst halsoverkop naarHengelo om een jurk te kopen,” blikt Annie terug.

In 1994 was het weer raak en werd Albert voor de tweede keer gekroond tot schutterskoning. Daarmee was het nog niet gedaan voor de Haaksbergenaar. Vorig jaar Lukte hem dat dus voor de derde keer. En dat betekent een druk eerste weekend van september voor Albert en Annie. Vrijdagavond wordt traditiegetrouw de vogel op de stang gezet door de koning. Zaterdagmorgen is het vroeg dag. Om vijf uur begint de reveille met de commandant, twee officieren, twee bielemannen en vijf trommelaars van de Haaksbergse Harmonie.

Stevig ontbijt
Na een rondgang dwars door Haaksbergen is het tijd voor de eerste stop in het gemeentehuis. In het gemeentehuis staat de burgemeester klaar met een hapje en drankje. Daarna wordt de tocht vervolgd naar de familie Ordelmans, waar de reveille eindigt en een stevig ontbijt klaar staat. Met volle buik trekt de groep verder naar de Kalter, waar de rest van de leden van de Schutterij en de muzikanten van de Haaksbergse harmonie aansluiten en hun tocht vervolgen naar het Park Scholtenhagen. Aangekomen in het Park Scholtenhagen begint het spektakel met het eerste schot door schutterskoning Albert. Daarna begint het schieten en wordt het aan het eind van de middag duidelijk wie zijn opvolger wordt. Een intensief programma waarin Albert op sommige momenten een stapje terug moet doen. “Ik kan niet meer meelopen naar het Scholtenhagenpark. Dat laat mijn gezondheid niet toe. Maar ik ben ook al 77.“

Kameraadschap
Maar wat is nou het mooiste aan de Schutterij? “Het mooiste eraan is het kameraadschap,” vertelt hij vol enthousiasme. “Niets moet, je mag zelf bepalen wat je kan. Vroeger was het zo, dat als je schutterskoning wilde worden, je eigenlijk wel een grote boer moest zijn. Vaak werd er dan een beest verkocht, want de koning die moest alles betalen. Maar dat doen we niet meer. iedereen die lid wil worden, moet mee kunnen doen. En je mag zelf bepalen of je één rondje wil geven of meer.” “Hetzelfde geldt voor het ontbijt op zaterdagmorgen,” vult Annie aan. “Wij doen dat hier thuis, omdat we dat leuk vinden. Maar er zijn ook mensen die het liever in het Schuttershoes doen.”

Geheim van de koning
Wat Is het geheim van de koning der Haaksbergse schutterskoningen? “Eigenlijk moet je gewoon een beetje geluk hebben. Je moet op het juiste moment aan de beurt zijn. En dan natuurlijk wel raken. Ik heb gewoon drie keer geluk gehad.” zegt hij lachend. Hoewel dit een heel mooie prestatie is, hangt de drievoudig koning zijn geweer nog niet aan de wilgen. Op de vraag of hij in 2018 nog een keer voor de winst gaat, geeft hij een duidelijk antwoord. “Jazeker, zolang het nog kan ga ik door.”

Gerrit Sloot (foto midden) is de nieuwe Schutterskoning. Na eerder in 1980 de vogel naar beneden te hebben geschoten was het zondag na 38 jaar weer raak. Het was voor onze plaatsgenoot een mooi moment, omdat hij als erevoorzitter van de Haaksbergse Schutterij ook nog werd gehuldigd voor zijn 40-jarig lidmaatschap.

Sloot was voorzitter ten tijde van het grote Europese Schutterstreffen in 1996 in Haaksbergen. Met een stralende echtgenote Lida (tweede van rechts) aan zijn zijde kreeg de nieuwe Koning de versierselen omgehangen door wethouder Louis Koopman. En volgens goed gebruik nodigde het nieuwe Koningspaar Herman en Hannie Weernink (uiterst rechts en links) uit als hofhouding. Weernink is al 46 jaar lid van de Schutterij. Jeugdprins is Nikay Holtkamp en zijn broer Denton de prins gemaal.

Onderlinge strijd

Verantwoordelijk voor het verlossende 167ste schot was Peter Lankheet (54). Voor de derde keer in zijn 36-jarige loopbaan bij de schuttersgilde werd hij gekroond tot schutterskoning van Haaksbergen. „Ik was erg gebrand op de koningstitel”, bekent hij. „Mijn vrouw Astrid en ik voeren ook een onderlinge strijd. Zij is twee keer schutterskoningin geweest. Nu sta ik weer voor met 3-2”, zegt hij met een lach. Astrid Lankheet haalt haar schouders op. Zij vervult voorlopig de rol van ‘gemalin der koning’. „Hartstikke mooi voor Peter! Maar volgend jaar probeer ik de stand weer gelijk te trekken. En daarna gaan we voor de 4-3.”

Hoosbui
Jill Holtkamp schoot, nét voor een hoosbui over het park trok, de kleine vogel eraf. Zij mag zich Jeugdprinses 2019 noemen. Eerbetoon was er ook voor jubilaris Nico ter Hogt (78). Op zijn achttiende trad hij toe tot de Haaksbergsche Schutterij. „Die traditie wordt bij ons doorgegeven van vader op zoon”, vertelt hij. De familie Ter Hogt leeft voor de schutterij. Zo vervulde Nico gedurende 50 jaar de rol van bieleman, ofwel de man-met-de-bijl die steevast voorop loopt bij het strak in het gelid marcherende schutterskorps. Hij is er trots op dat zijn neef Richard de bijl heeft overgenomen. „Het lopen gaat me steeds slechter af. Maar zolang ik er nog ben, zal ik me 100 procent inzetten voor de oudste vereniging van Haaksbergen”, zegt Nico resoluut. Soms maakt hij zich zorgen. „Er is dringend behoefte aan vendeliers. Dus jongelui uit Haaksbergen vanaf een jaar of zeventien: sluit je aan! Ja, zowel mannen als vrouwen. Want die zijn bij ons gelijkwaardig.”

Vendelen 

Vendelen, beter bekend onder de term vaandelzwaaien of vendelzwaaien, is een sport waarbij behendigheid en lenigheid centraal staan. Vaandrig is de naam voor de vendelier, diegene die met de vlag zwaait.

Ontstaan
Over het ontstaan van de sport bestaan grote discussies: sommige folkloristen beweren dat er al in de tijden vóór Christus gevendeld werd, andere zeggen dat het rond de 15e eeuw is ontstaan. Ook de plaats waar het ontstaan is, is niet bekend. Feit is dat de vaandel in Europa terechtgekomen is door de kruistochten naar het Heilige Land.

Bij vendelen heeft sierlijkheid de bovenhand in de bewegingen; de figuren vloeien als het ware in elkaar over. Het vendelen wordt vaak gezien als een uiting van het gebed tussen goed en kwaad. Elke regio/vereniging heeft zo zijn eigen vendelgebed. 

Voorkomen
Het vendelen wordt beoefend in een groot gedeelte van het Europese vasteland, voornamelijk Italië, Duitsland, Zwitserland, België en Nederland. In Nederland zijn het vooral schutterijen en gilden uit Gelderland, Noord-Brabant en Limburg die zich hiermee bezighouden. In België is het de Katholieke Landelijke Jeugd (KLJ) die zich veel bezighoudt met vendelen door elk jaar sportfeesten te organiseren en om de twee jaar het landjuweel. Hier komen alle KLJ-afdelingen samen. Ook wordt het vendelzwaaien beoefend door volkskunstgroepen in Vlaanderen en wordt dit vaak gecombineerd met de Vlaamse volksdansactiviteiten.

Kledij
Het kledij zelf is ook traditioneel . Het kledij hangt ook af van de groep of vereniging waar je vendelt.Vroeger werd er gewoon volkskledij gedragen een wit hemd , een grijze broek en voor de volwassenen een overhemd en een riem.